Türkiye ile Azerbaycan arasında 12. Dönem Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) Protokolü’nün imzalanması, iki kardeş ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. 110 maddelik Eylem Planı eşliğinde hayata geçirilen bu protokol, enerjiden ulaştırma, tarımdan teknolojiye kadar geniş bir yelpazede iş birliğini derinleştirmeyi hedefliyor. Ankara’da düzenlenen törende, iki ülkenin bakanları ortak hedefi ‘2024’de 15 milyar dolarlık ticaret hacmine ulaşmak’ olarak açıkladı. Uzmanlar, bu adımın sadece ekonomik değil, aynı zamanda bölgesel istikrar açısından da kilit rol oynayacağını vurguluyor.
KEK Protokolü, 1992’den bu yana süregelen Türkiye-Azerbaycan ekonomik ilişkilerinin en structured çerçevesini sunuyor. Geçen yıl iki ülke arasındaki ticaret hacmi 7,2 milyar dolarla rekor kırarken, bu yılki hedef yüzde 20 büyümeyle 8,6 milyar dolara ulaşmak. Protokol kapsamında Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattının kapasitesinin üç katına çıkarılması, Hazar Denizi’nden geçecek yeni enerji nakil hatlarının planlanması ve ortak tarım teknolojileri geliştirme projeleri öne çıkıyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre, Azerbaycan’a yapılan ihracatta makine, kimyasal ürünler ve yaş meyve-sebze ilk üç sırayı alıyor.
110 Eylem Planı’nın en dikkat çeken maddeleri arasında ‘Ortak Yatırım Fonu’ kurulması ve iki ülke vatandaşlarına karşılıklı vize muafiyeti genişletmesi yer alıyor. Fon’un başlangıç sermayesi 500 milyon dolar olarak belirlendi; enerji, altyapı ve dijital dönüşüm projelerine odaklanacak. Ayrıca, Türk müteahhitlerinin Azerbaycan’da üstlendiği projelerin hacminin 2025’e kadar 3 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor. Azerbaycanlı yetkililer, Türk firmalarının Karabağ’ın yeniden imarındaki deneyimlerinin de bu fonla entegre edileceğini açıkladı.
Enerji alanındaki iş birliği, protokolün ‘kalbi’ olarak tanımlanıyor. Trans-Anadolu Doğalgaz Boru Hattı (TANAP) üzerinden 2023’te 11,7 milyar metreküp gaz taşınırken, yeni planla bu kapasitenin 2026’da 23 milyar metreküpe çıkarılması hedefleniyor. Ayrıca, Hazar Denizi’nde ortak hidrokarbon arama çalışmaları için 200 milyon dolarlık yeni bir yatırım paketi devreye alınıyor. Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, bu adımın hem enerji arz güvenliği hem de fiyat istikrarı açısından dönüm noktası olacağını duyurdu.
Uzmanlara göre, KEK Protokolü sadece ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik bir mesaj taşıyor. Kafkasya’daki yeni dengelerin şekillendiği bir dönemde, Türkiye ve Azerbaycan’ın ‘stratejik mutlakiyet’ ilkesiyle hareket etmesi, bölgesel aktörlerin dikkatini çekiyor. Avrasya Ekonomik İş Birliği Enstitüsü’nden Dr. Selim Yılmaz, ‘Bu protokol, iki ülkenin 2024’te ortaklığını ‘model iş birliği’ seviyesine taşıyacağının sinyalini veriyor’ diyor. Önümüzdeki dönemde, ortak savunma sanayii projeleri ve uzay araştırmaları gibi yüksek teknoloji alanlarında yeni adımların atılması bekleniyor.
undefined
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder